Một ngày sống giữa nhịp cưa lọng Chuyên Mỹ, sắc sơn mài và tiếng chuông nhà thờ làng nghề.

Nằm bên dòng sông Nhuệ hiền hòa, Làng nghề khảm trai – sơn mài Chuyên Mỹ tại xã Chuyên Mỹ, Hà Nội (trước đây thuộc huyện Phú Xuyên) đã giữ lửa nghề qua gần một thiên niên kỷ kể từ thời nhà Lý. Bước chân vào đầu làng, thứ đón chào du khách không phải là biển hiệu ồn ào mà là âm thanh lách cách, rì rào rất riêng của máy đột vỏ trai, tiếng cưa lọng và mùi vôi ốc ngai ngái tỏa ra từ từng nếp nhà.

Để tạo ra được những mảnh nguyên liệu lấp lánh như cầu vồng, người thợ Chuyên Mỹ phải bắt đầu từ những chiếc vỏ trai sông, vỏ ốc biển xù xì, dày cứng. Vỏ ốc, vỏ trai sau khi tuyển chọn phần bản dày và có độ bắt sáng đẹp nhất sẽ được đưa qua bàn máy đột cắt thành từng phôi tròn, mài sạch lớp vỏ vôi thô ráp bên ngoài trên đá mài nước, rồi ngâm nấu và ép phẳng công phu.

Từ những mảnh nguyên liệu đầy màu sắc ấy — khi nghiêng sang trái ánh lên sắc hồng đào, khi xoay sang phải lại chuyển sang xanh lục bảo hay tím biếc — dưới bàn tay tài hoa của người nghệ nhân, từng mảnh ốc được cưa lọng theo nét vẽ mảnh như sợi tóc, cắt gọt, đục gắn khít khao lên cốt gỗ và tỉa tách sống động. Hàng ngàn mảnh nhỏ ghép lại cùng nhau để kể những câu chuyện về truyền thuyết dân gian, tích cổ và bức tranh phong cảnh quê hương Việt Nam thanh bình với cây đa, bến nước, mái đình, cánh cò bay lả.